ورق استنلس استیل چیست؟

ورق استنلس استیل یکی از پایه‌ای‌ترین و در عین حال مهم‌ترین محصولات فولادی در صنایع مختلف نظیر صنایع غذایی، شیر و لبنی، دارویی، نفت و پتروشیمی، ساختمانی، دکوراتیو و ماشین‌سازی محسوب می‌شود. این ورق‌ها به دلیل ترکیب منحصربه‌فردی از مقاومت بالا در برابر خوردگی، استحکام مکانیکی مطلوب، ظاهر زیبا و قابلیت شکل‌دهی و جوشکاری مناسب، جایگاه ویژه‌ای در طراحی و ساخت تجهیزات صنعتی دارند.

با این حال، ورق استنلس استیل تنها به گریدهایی مانند 304، 304L، 316 و 316L محدود نمی‌شود؛ بلکه نوع سطح یا همان فینیش (Surface Finish) آن که با کدهایی مانند 2B، 2D، BA، No.4 و H شناخته می‌شود، یکی از تعیین‌کننده‌ترین عوامل در انتخاب ورق استنلس استیل به شمار می‌رود. این فینیش‌ها به‌صورت مستقیم بر بهداشت، زیبایی، قابلیت تمیزکاری، مقاومت به خوردگی و حتی هزینه نهایی پروژه اثر می‌گذارند. برند ASSP استیل پاسارگاد در تأمین ورق استنلس استیل برای پروژه‌های صنعتی و بهداشتی، توجه ویژه‌ای به همین موضوع فینیش دارد و انتخاب سطح را متناسب با کاربرد واقعی انجام می‌دهد، نه صرفاً بر اساس قیمت بازار.

ورق استنلس استیل چیست؟

ورق استنلس استیل یا Stainless Steel Sheet / Plate محصولی تخت از فولاد زنگ‌نزن است که حداقل 10.5 درصد کروم در ترکیب شیمیایی خود دارد. وجود کروم باعث تشکیل یک لایه پسیو اکسیدی روی سطح فلز می‌شود که از زنگ‌زدگی و خوردگی جلوگیری می‌کند و خاصیت ضدزنگ بودن را به ورق می‌دهد. این ورق‌ها اغلب در گریدهای آستنیتی مانند 304 / 304L و 316 / 316L تولید می‌شوند که به دلیل بهداشت بالا، جوش‌پذیری عالی و مقاومت مناسب در برابر مواد خورنده، بیشترین مصرف را در صنایع غذایی، دارویی و لبنی دارند.

چرا سطح ورق استنلس استیل اهمیت دارد؟

سطح ورق استیل صرفاً یک عامل ظاهری نیست، بلکه:

• میزان زبری سطح را مشخص می‌کند.
• بر قابلیت شستشو و تمیزکاری تأثیر می‌گذارد.
• مقاومت ورق در برابر خوردگی سطحی را تعیین می‌کند.
• در فرآیندهای جوشکاری، پولیش و فرم‌دهی نقش اساسی دارد.
• و در نهایت کاربرد نهایی ورق را مشخص می‌سازد.

به همین دلیل، در پروژه‌های ASSP استیل پاسارگاد، انتخاب فینیش یکی از مراحل اصلی مشاوره فنی به مشتریان است.

فینیش یا Surface Finish در ورق استیل چیست؟

Surface Finish به وضعیت نهایی سطح ورق پس از فرآیندهای نورد سرد، آنیل، اسیدشویی و پرداخت‌های مکانیکی گفته می‌شود. این سطوح در استانداردهای بین‌المللی مانند ASTM و EN با کدهای مشخص معرفی می‌شوند. رایج‌ترین فینیش‌های ورق استنلس استیل شامل موارد زیر است:
2B – 2D – BA – No.4 – H یا Hairline

ورق H یا Hot Rolled

ورق H یا Hot Rolled Stainless Steel به‌صورت گرم نورد شده تولید می‌شود و یکی از پرکاربردترین انواع ورق استنلس استیل در صنایع مختلف به شمار می‌رود. در این فرآیند، ورق پس از ذوب و ریخته‌گری، در دمای بالاتر از نقطه بازیابی کریستالی خود (معمولاً بالای ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد) نورد می‌شود تا به ضخامت مورد نظر برسد.

این روش باعث می‌شود ورق مقاومت مکانیکی بالایی داشته باشد و انعطاف‌پذیری مناسبی برای شکل‌دهی اولیه فراهم شود. سطح ورق H معمولاً خشن و مات است و به دلیل عدم نیاز به پرداخت نهایی، بیشتر در کاربردهای صنعتی مانند بدنه تانک‌ها، مخازن، قطعات ساختمانی، فریم‌ها و سازه‌های صنعتی استفاده می‌شود. این ورق‌ها با توجه به مقاومت در برابر خوردگی، دوام بالا و قابلیت جوشکاری مناسب، انتخاب اقتصادی و کارآمدی برای پروژه‌های صنعتی و ساختمانی محسوب می‌شوند.

ورق استیل با فینیش BA یا Bright Annealed

فینیش BA پس از نورد سرد در کوره‌های محافظت‌شده بدون اکسیژن آنیل می‌شود و نتیجه آن سطحی بسیار براق، صاف و تقریباً آینه‌ای است. این نوع فینیش زبری سطح بسیار کمی دارد، تمیزکاری آن بسیار آسان است و مقاومت به خوردگی سطحی بالاتری ارائه می‌دهد. به همین دلیل در صنایع غذایی، دارویی و تجهیزات نمایان، کاربرد زیادی دارد و در پروژه‌های خاص استیل پاسارگاد برای تجهیزاتی که هم بهداشت و هم ظاهر اهمیت دارد انتخاب می‌شود.

ورق استیل 2B

فینیش 2B پرمصرف‌ترین سطح ورق استنلس استیل است. این سطح طی فرآیند نورد سرد، آنیل، اسیدشویی و در نهایت یک اسکین‌پس سبک ایجاد می‌شود. ظاهر آن نقره‌ای مات و یکنواخت است، سطح آن صاف ولی آینه‌ای نیست و بازتاب نور کمی دارد. این فینیش پایه اصلی برای بسیاری از فرآیندهای بعدی مانند پولیش No.4 یا پولیش آینه‌ای محسوب می‌شود و به دلیل اقتصادی بودن، در ساخت لوله استیل، اتصالات، مخازن صنعتی و تجهیزات غذایی کاربرد گسترده‌ای دارد. در استیل پاسارگاد، بخش بزرگی از مواد اولیه تولید لوله و اتصالات از ورق‌های 2B تأمین می‌شود.

ورق استیل 2D

فینیش 2D بسیار شبیه به 2B است با این تفاوت که فاقد مرحله اسکین‌پس بوده و سطحی کمی زبرتر و مات‌تر دارد. این سطح برای کاربردهای صنعتی عمومی که ظاهر اهمیت زیادی ندارد مورد استفاده قرار می‌گیرد و در صنایع بهداشتی کمتر دیده می‌شود.

انواع ورق استنلس استیل 2D بر اساس نوع فینیش سطح

ورق‌های استنلس استیل با فینیش 2D می‌توانند بسته به نوع فرآیند تکمیلی سطح، به چند زیرشاخه پرکاربرد تقسیم شوند. این زیرشاخه‌ها از نظر زبری سطح، ظاهر، میزان بازتاب نور و کاربرد صنعتی تفاوت‌های مشخصی دارند. از رایج‌ترین این انواع می‌توان به ورق No.1، ورق No.4 و ورق Hairline اشاره کرد.

ورق استنلس استیل No.1

ورق استنلس استیل No.1 حاصل نورد گرم بوده و پس از آن عملیات آنیل و اسیدشویی (Pickling) روی سطح انجام می‌شود. سطح این ورق مات است و دارای خش‌های بسیار ریز و نامنظم ناشی از فرآیند نورد و اسیدشویی است. این خش‌ها تزئینی نیستند اما یکنواخت بوده و باعث کاهش بازتاب نور می‌شوند.

به دلیل مقاومت مکانیکی مناسب، ظاهر صنعتی و عدم نیاز به براقیت، ورق No.1 بیشتر در کاربردهای سازه‌ای و صنعتی استفاده می‌شود. یکی از کاربردهای مهم این ورق، استفاده در پوشش‌ها و قطعات آسانسور است؛ جایی که استحکام، دوام و عدم بازتاب شدید نور اهمیت بیشتری نسبت به ظاهر تزئینی دارد. همچنین در ساخت شاسی تجهیزات، مخازن صنعتی و قطعاتی که در معرض تنش حرارتی یا مکانیکی هستند، از این نوع ورق استفاده می‌شود.

ورق استنلس استیل No.4

No.4 نتیجه پولیش مکانیکی ورق استنلس استیل با سنباده‌های خاص است. سطح آن نیمه‌براق بوده و خطوط یکنواخت در یک جهت دارد. این فینیش نه کاملاً مات است و نه آینه‌ای، بلکه تعادل خوبی بین زیبایی و صنعتی بودن ایجاد می‌کند. در صنایع غذایی و لبنی، میزهای استیل، بدنه ماشین‌آلات و آشپزخانه‌های صنعتی به‌وفور از این فینیش استفاده می‌شود و بسیاری از تجهیزات بهداشتی ASSP با همین سطح عرضه می‌شوند.

ورق استنلس استیل Hairline

ورق استنلس استیل Hairline از نظر فرآیند پرداخت سطح، مشابه No.4 است اما با این تفاوت که خطوط سطحی آن بسیار ظریف‌تر، منظم تر و شبیه تار مو هستند. این خطوط کاملاً در یک جهت کشیده شده‌اند و ظاهری ظریف‌تر و دکوراتیو‌تر نسبت به No.4 ایجاد می‌کنند.فینیش Hairline به دلیل ظاهر مدرن، کاهش اثر انگشت و کنترل بازتاب نور، بیشتر در کاربردهای دکوراتیو و معماری مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ورق در پوشش دیوارها، نمای داخلی آسانسورها، تجهیزات دکوراتیو استیل و فضاهایی که هم زیبایی بصری و هم دوام اهمیت دارد، کاربرد گسترده‌ای دارد. همچنین این نوع پرداخت سطحی، آلودگی‌های سطحی و خط و خش‌های جزئی را کمتر نمایان می‌کند که یک مزیت مهم در فضاهای پرتردد محسوب می‌شود.

نحوه نامگذاری ورق استنلس استیل

نامگذاری ورق‌های استنلس استیل معمولاً بر اساس چند پارامتر اصلی انجام می‌شود:

1. گرید آلیاژی مانند:304، 304L، 316، 316Lکه نشان‌دهنده ترکیب شیمیایی و مقاومت به خوردگی ورق است.
2. ضخامت ورق معمولاً بر حسب میلی‌متر بیان می‌شود، مانند: ورق استیل 1 میل، 2 میل، 5 میل و…
3. نوع سطح یا فینیش (Finish)مانند:2B، BA، (خش‌دار)، H
4. ابعادبه صورت طول × عرض بیان می‌شود؛ مثلاً:ورق استیل 304، ضخامت 2 میلی‌متر، فینیش 2B، ابعاد 1×2 متر

تفاوت رول و شیت در ورق استنلس استیل

ورق استنلس استیل از نظر شکل عرضه به دو صورت اصلی رول (Coil) و شیت (Sheet / Plate) در بازار وجود دارد.

ورق رول

ورق رول به‌صورت کلاف پیچیده‌شده عرضه می‌شود، طول پیوسته دارد، عرض آن ثابت است و قابلیت برش به اندازه دلخواه را فراهم می‌کند. این نوع عرضه برای تولید انبوه، ساخت لوله استیل و خطوط فرمینگ بسیار اقتصادی است و پرت مواد را به حداقل می‌رساند.

ورق شیت

شیت یا پلیت به‌صورت برگ‌های برش‌خورده با ابعاد مشخص مانند 1000×2000 یا 1250×2500 عرضه می‌شود و برای ساخت مخازن، بدنه تجهیزات و قطعات بزرگ مناسب‌تر است. به زبان ساده: رول برای تولید و برش انبوه است، شیت برای ساخت و مونتاژ مستقیم.

نحوه محاسبه وزن ورق استیل

یکی از سؤالات رایج هنگام خرید ورق استنلس استیل، محاسبه وزن ورق است؛ چون قیمت‌گذاری معمولاً بر اساس وزن انجام می‌شود، نه صرفاً ابعاد ظاهری. فرمول محاسبه وزن ورق استنلس استیل به شکل زیر است:

طول × عرض × ضخامت × چگالی استیل

چگالی استنلس استیل به طور میانگین حدود 7.8 گرم بر سانتی‌متر مکعب (یا 7.8 تن بر متر مکعب) در نظر گرفته می‌شود. اگر ابعاد بر حسب متر و ضخامت بر حسب متر باشد، فرمول به صورت ساده‌تر:

وزن (کیلوگرم) = طول (متر) × عرض (متر) × ضخامت (متر) × 7.8

مثال: ورقی با ابعاد 2×1 متر و ضخامت 2 میلی‌متر (0.002 متر): 2 × 1 × 0.002 × 7.8 = 31.2 کیلوگرم این محاسبه در برآورد وزن شیت، برش‌کاری، طراحی سازه و محاسبه هزینه حمل‌ونقل اهمیت زیادی دارد.

ابعاد استاندارد ورق استنلس استیل (شیت)

ورق‌های استنلس استیل به صورت شیت در ابعاد استانداردی در بازار عرضه می‌شوند. رایج‌ترین ابعاد عبارتند از:

• 1*2 متر
• 1.25*2.5 متر
• 1.5*3 متر
• 1.5*6 متر

ابعاد و مشخصات کویل استنلس استیل

ورق استنلس استیل علاوه بر شیت، به صورت کویل (رول) نیز تولید و عرضه می‌شود. کویل‌ها معمولاً دارای عرض‌های استاندارد زیر هستند:

• عرض 1 متر
• عرض 1.25 متر
• عرض 1.5 متر

ضخامت کویل‌ها می‌تواند از ضخامت‌های بسیار نازک (مثلاً زیر 1 میلی‌متر) تا چند میلی‌متر متغیر باشد. طول کویل ثابت نیست و بسته به ضخامت و وزن کل رول، می‌تواند ده‌ها متر طول داشته باشد. کویل‌ها بیشتر در صنایعی استفاده می‌شوند که تولید پیوسته دارند ، برش‌کاری اتوماتیک انجام می‌دهند یا نیاز به فرم‌دهی و رول‌فرمینگ دارند. سپس از روی کویل، شیت در ابعاد دلخواه برش داده می‌شود.

کشور سازنده و تأثیر آن بر کیفیت ورق استنلس استیل

ورق‌های استنلس استیل موجود در بازار از کشورهای مختلفی تأمین می‌شوند و کشور سازنده می‌تواند بر کیفیت سطح، دقت ضخامت، ترکیب شیمیایی و یکنواختی متریال تأثیرگذار باشد. به طور کلی در بازار جهانی:

• برخی تولیدکنندگان اروپایی و شرق آسیا (مانند تایوان و کره) به دقت بالا در ترکیب آلیاژی، کیفیت سطح و کنترل کیفی سخت‌گیرانه شناخته می‌شوند.
• محصولات برخی کارخانه‌های چینی و هندی نیز در طیف وسیعی از کیفیت عرضه می‌شوند؛ از گریدهای اقتصادی تا کیفیت‌های صنعتی قابل قبول، که انتخاب بین آن‌ها باید بر اساس آنالیز شیمیایی، استاندارد تولید و نیاز پروژه انجام شود.

بنابراین در انتخاب ورق استنلس استیل، علاوه بر گرید (مثلاً 304 یا 316)، باید به موارد زیر نیز توجه شود:

• استاندارد تولید
• گواهی آنالیز متریال (Mill Test Certificate)
• کیفیت سطح و یکنواختی فینیش
• اعتبار تولیدکننده

در کاربردهای حساس مانند صنایع غذایی، لبنی و دارویی، انتخاب ورق با کیفیت سطح بالا و ترکیب شیمیایی کنترل‌شده اهمیت بسیار بیشتری دارد

نقش ASSP استیل پاسارگاد در تأمین ورق استیل

برند ASSP | استیل پاسارگاد با شناخت دقیق از گریدهای استیل، فینیش‌های متنوع و تفاوت‌های رول و شیت، تلاش می‌کند ورق استنلس استیل را دقیقاً متناسب با نیاز پروژه‌های صنایع غذایی، شیر و لبنی، دارویی، نفت و پتروشیمی و پروژه‌های صنعتی تأمین کند. این برند با تکیه بر تحلیل فنی کاربرد، نه‌تنها متریال صحیح بلکه سطح مناسب ورق را نیز پیشنهاد می‌دهد تا نتیجه نهایی پروژه از نظر بهداشت، دوام و هزینه در بهترین سطح ممکن قرار گیرد.

جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره موجودی محصولات یا دریافت مشاوره فنی همین حالا با ما تماس بگیرید.

021-91005459 / 021-66392039